Í desember 2011 birti Hagstofan niðurstöðu nýrrar neyslukönnunar.Árlega birtir Hagstofan slíka könnun en hún sýnir meðaltalsneysluútgjöld heimila og einstaklinga í landinu.Samkvæmt síðustu könnun nema meðaltalsútgjöld einhleypinga til neyslu 277 þúsund krónum á mánuði, þegar tekið hefur verið tillit til hækkunar neysluverðs frá því könnunin var gerð.Samtök aldraðra telja að miða eigi lífeyri aldraðra frá Tryggingastofnun við neyslukönnun Hagstofunnar.Það vantar mikið á, að því marki sé náð, þar eð hæsti lífeyrir aldraðra einhleypinga (lágmarksframfærslutrygging) er aðeins 167 þúsund krónur á mánuði eftir skatt.Engir skattar eru inni í neyslukönnun Hagstofunnar.Aldraðir telja að leiðrétta megi lífeyri aldraðra til samræmis við neyslukönnunina í áföngum.

Endurskoðun án almennrar hækkunar lífeyris

Á sama tíma og svona mikið vantar á, að lífeyrir aldraðra sé eðlilegur, er verið að endurskoða almannatryggingar á vegum velferðarráðuneytisins án þess að gera ráð fyrir nokkurri almennri hækkun lífeyris aldraðra. Það gengur þvert gegn stefnu kjaramálanefnda Landssambands eldri borgara og Félags eldri borgara í Reykjavík.Kjaramálanefndir beggja þessara samtaka hafa ályktað, að markmið endurskoðunar almannatrygginga eigi að vera að bæta kjör aldraðra (og öryrkja) en ekki einungis að gera tilfærslur innan kerfisins eða sameina bótaflokka. Hér fer á eftir ályktun kjaramálanefnda beggja samtakanna (þær voru samhljóða):

Markmið endurskoðunar laga um almannatryggingar á að vera að bæta kjör aldraðra ( og öryrkja) en ekki eingöngu að sameina bótaflokka og gera tilfærslur innan kerfisins.Eftir að lífeyrisþegar hafa mátt sæta mikilli kjaraskerðingu undanfarin ár er tímabært, að þeir fái myndarlega leiðréttingu á sínum kjörum.Sú leiðrétting verður að koma til framkvæmda strax árið 2012.Afturkalla verður strax kjaraskerðingu aldraðra og öryrkja frá 1.júlí 2009.Þeir, sem höfðu grunnlífeyri hjá almannatryggingum fyrir þann tíma eiga að fá hann á ný að öðru óbreyttu.Ekki er rétt að fella grunnlífeyri niður heldur ber að halda honum. Frítekjumark vegna atvinnutekna verði hækkað a.m.k. í það,sem það var í fyrir 1.júlí 2009, þ.e. í 110 þús.kr. á mánuði.Frítekjumark vegna greiðslna úr lífeyrissjóði verði 150 þús. á mánuði og stefnt að því að afnema með öllu skerðingu tryggingabóta vegna greiðslna úr lífeyrissjóði.Frítekjumark vegna fjármagnstekna verði einnig hækkað verulega.

Við endurskoðun almannatrygginga ber að halda frítekjumörkum.Ekkert gagn er í því að draga örlítið úr skerðingu tryggingabóta vegna annarra tekna en frá almannatryggingum heldur verður að gera það myndarlega.

2 milljarðar hafðir af bótaþegum

Endurskoðun laganna um almannatryggingar nú virðist fyrst og fremst ganga út á það að breyta lítillega tekjutengingum og fækka bótaflokkum án þess að hækka bætur þeirra,sem hafa engar tekjur nema frá TR.Endurskoðunin er á villigötum.Breytingin á að taka gildi 2013.Hugsunin er sú, að engin breyting bóta verði á árinu 2012 önnur en sú lítilfjörlega hækkun bóta, um 3,5%, sem deilt hefur mikið verið um undanfarið.Þessi hækkun er aðeins rúmlega helmingur þess, sem samið var um í tengslum við kjarasamningana vorið 2011.Það vantar 2 milljarða upp á, að rétt hækkun skili sér.Það á að hindra frekari hækkun bóta 2012 og endurskoðunarnefnd almannatrygginga ætlar að hjálpa til þess að halda bótunum niðri á því ári.En ekki nóg með það.Árið 2013 á heldur ekki að verða nein almenn hækkun bóta umfram þá hungurlús,sem stjórnvöld vilja skammta lífeyrisþegum vegna kjarasamninga en þá verður skammturinn aðeins 3,25%, sem áfram verður aðeins rúmlega helmingur þess,sem vera átti samkvæmt samkomulagi við ríkisstjórnina. Eldri borgarar geta ekki sætt sig við þessa meðferð.Þeir krefjast þess, að lífeyrir þeirra verði leiðréttur myndarlega strax árið 2012 meðal annars með hliðsjón af því, að hagvöxtur er byrjaður og kreppan búin.Hagvöxtur var 3,7% fyrstu 9 mánuði árins.Jafnframt krefjast eldri borgarar þess, að kjaraskerðingin frá 1.júlí 2009 verði strax afturkölluð og að grunnlífeyrir haldist.

Björgvin Guðmundsson

Birt í Mbl. 10.jan.2012