Hannibal Valdimarsson var mikill verkalýðsleiðtogi og félagshyggjumaður.Hann var lengi formaður ASÍ og um tveggja ára skeið var hann formaður Alþýðuflokksins ( 1952-1954). Hann varð ráðherra 1956 og sat í ríkisstjórn í tvö ár.Sagt er,að oft hafi gustað af honum á ráðherrafundum. Eitt sinn var verið að ræða úrræði í efnahagsmálum og Hannibal var ekki ánægður með úrræðin, sem rætt var um. Að lokum var honum nóg boðið, hann spratt á fætur og sagði: Er þá ekkert til nema gömlu íhaldsúrræðin. Síðan rauk hann á dyr.
Mér kom þessi saga í hug,þegar " félagshyggjustjórnin",sem nú situr, greip til þeirra íhaldsúrræða að skera niður almannatryggingarnar, skera niður lífeyri aldraðra og öryrkja.Menn hefðu síst átt von á því, að ríkisstjórn undir forustu Jóhönnu Sigurðardóttur mundi skera niður velferðarkerfið,skera niður almannatryggingar og bætur elli -og örorklífeyrisþega.en það hefur nú gerst.Menn kusu Jóhönnu og stjórnarflokkana til þess að standa vörð um velferðarkerfið og ég hefi þá skoðun, að flokkar þessir hafi hlotið meirihluta af þeim sökum en ekki vegna afstöðu Samfylkingarinnar til ESB.Það eru því gífurleg vonbrigði, að þessi flokkar skuli bregðast trausti kjósenda og snúast gegn almannatryggingum...
Skilin milli stjórnmálaflokkanna eru orðin mjög óskýr.Gamla skilgreiningin hægri og vinstri flokkur á ekki lengur við.Það segir ekkert lengur í stjórnmálum að segja,að einhver sé vinstri sinnaður eða hægri sinnaður.Hér áður skipti afstaðan til eignarhalds fyrirtækja miklu máli.Borgaralegir flokkar vildu einkarekstur fyrirtækja en jafnaðarmenn og sósailiastar vildu sameign fyrirtækja.Þetta hefur breyst. Nú vilja allir flokkar "blandaðan rekstur".Þó Sjálfstæðisflokkurinn haldi enn að verulegu leyti við einkarekstur hefur hann einnig staðið að margvíslegum opinberum rekstri svo sem hjá Reykjavíkurborg og t.d. við rekstur orkufyrirtækja eins og Landsvirkjunar.Jafnaðarmenn hafa að verulegu leyti látið af andstöðu við einkarekstur og hafa stutt einkavæðingu ýmissa stórfyrirtækja í ríkiseign. Slíkt hef'ði verið óhugsandi áður. Það er því erfitt fyrir kjósendur að átta sig á því fyrir hvað flokkarnir standa. Eitt var það,sem Alþýðuflokkurinn og síðar Samfylkingin stóðu alltaf fastir á. Það var stuðningur við almannatryggingar og velferðarkerfið. Jafnaðarmenn stóðu alltaf dyggan vörð um almannatryggingarnar.En nú er það vígi fallið.
Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn hafa verið gagnrýndir mikið fyrir einkavæðingu bankanna, Bent hefur verið á,að rangt hafi verið staðið að einkavæðingunni.Það hafi verið rangt að einkavæða Landsbankann og Búnaðarbankann báða í einu og þess hafi ekki verið gætt,að bankarnir lentu í höndum kunnáttumanna í bankarekstri.Horfið var frá upphaflegum markmiðum um að hafa bankana í dreifðri eignaraðild eftir að þeir hefðu verið einkavæddir. Í staðinn hafi þeir verið settir í hendurnar á fáum einkavinum stjórnarflokkanna,sem ekkert kunnu til bankareksturs.Margir telja,að þetta sé aðalástæðan fyrir því að illa fór og bankarnir lentu í þroti á örfáum árum.Einkavæðingin sé aðalalástæða hrunsins..Ég hygg að það sé rétt. En til þess eru vítin að varast þau. Nú eru bankarnir aftur komnir í ríkiseign.Og þá hefði mátt ætla,að "félagshyggjustjórn" mundi ekki endurtaka sömu mistökin og einkavæða bankana. En yfirlýsingar ráðherra ríkisstjórarinnar benda til þess að svo verði.Þetta er að vísu réttlætt með því að nauðsynlegt sé að setja bankana í hendurnar á erlendum kröfuhöfum.Ég vara við þessu.Hér er um einkaaðila að ræða þó erlendir séu. Og erlendir einkaaðilar í bankarekstri gerðust margir hverjir sekir um það sama og þeir íslensku,stunduðu brask og græðgisstefnu og hækkuðu verð á hlutabréfum bankanna með hæpnum aðferðum.Ég legg áherslu á nauðsyn þess að ríkið eigi verulegan hluta bankanna áfram,helst einn ríkisbankanna og að farið verði mjög varlega i að selja erlendum aðilum hlut í bönkunum.
Ég hefi hér nefnt tvö dæmi,sem sýna,að skilin milli stjórnmálafokkanna eru orðin óskýr: Velferðarkerfið og rekstursform bankanna. Í skattamálunum kemur hins vegar vel fram,að "félagshgyggjuflokkarnir" vilja fara aðrar leiðir en borgaralegu flokkarnir. Stjórmarflokkarnir vilja í skattamálum hlífa hinum lægst launuðu og leggja skatta fremur á þá sem hafa miklar tekjur,þ.e. leggja skattana á breiðu bökin. Ríkisstjórnin hefur þegar boðað og byrjað að gera skattabreytingar í þessum anda.Skattar eru t.d. hækkaðir á tekjum yfir ákveðnu marki.Skylt þessu er sú stefna stjórnarinnar að lækka laun tekjuhæstu embættismanna og að enginn hafi hærri laun en forsætisráðherra.Ég tel raunar að ganga ætti lengra á þeirri braut. Eðlilegt er að forsætisráðerra hafi nokkru hærri laun en aðrir embættismenn ríkisins og þess vegna mætti lækka laun hæst launuðu embættismanna í 5-600 þús. á mánuði. Ofurlaunastefnan hefur gengið sér til húðar og hana þarf að snúa niður. Það er ekki réttlætanlegt að yfirmenn hafi margföld laun óbreyttra starfsmanna.
Björgvin Guðmundsson
Birt í Morgunblaðinu 4.ágúst 2009
